മനുഷ്യരാശിയുടെ ആത്മീയ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും പുരാതനവും സമഗ്രവുമായ ജീവിതദർശന ങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് സനാതന ധർമ്മം. “സനാതന” എന്ന സംസ്കൃത പദത്തിന് ശാശ്വതം, നിത്യത, കാലാതീതം എന്നിങ്ങനെയാണ് അർത്ഥം. “ധർമ്മം” എന്നത് നീതി, സത്യം, കടമ, സദാചാരം, ജീവിതനിയമം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ സനാതന ധർമ്മം എന്നത് “ശാശ്വതമായ ജീവിതനിയമം” അല്ലെങ്കിൽ “നിത്യസത്യം” എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.ഇന്ന് ലോക മെമ്പാടും ഹിന്ദുമതം എന്നറിയ പ്പെടുന്ന ആത്മീയ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ നാമമായി സനാതന ധർമ്മത്തെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇത് ഒരു മതം മാത്രമല്ല; മനുഷ്യ ജീവിതത്തെ സമഗ്രമായി നയിക്കുന്ന ഒരു ജീവിതശൈലിയും ദാർശനിക കാഴ്ചപ്പാടുമാണ്.

1.സനാതന ധർമ്മത്തിന്റെ ഉത്ഭവം
ലോകത്തിലെ പല മതങ്ങൾക്കും വ്യക്തമായ സ്ഥാപകരുണ്ട്. എന്നാൽ സനാതന ധർമ്മത്തിന് സ്ഥാപകനില്ല. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഋഷിമാരുടെയും മഹാത്മാക്കളുടെയും ആത്മീയ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ വികസിച്ചുവന്ന മഹത്തായ ജ്ഞാനപാരമ്പര്യമാണ് ഇത്. വേദങ്ങൾ, ഉപനിഷത്തുകൾ, പുരാണങ്ങൾ, ഇതിഹാസങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ.

2.സനാതന ധർമ്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ
സത്യം”സത്യമേവ ജയതേ” എന്ന വാക്യം സനാതന ധർമ്മത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്. സത്യമാണ് മനുഷ്യ ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമെന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.
ധർമ്മം
ഓരോ വ്യക്തിയും തന്റെ കടമകൾ നീതിപൂർവ്വം നിർവഹിക്കണമെന്നും സമൂഹത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി പ്രവർത്തിക്കണമെന്നും ധർമ്മം ഉപദേശിക്കുന്നു.
അഹിംസ
സകല ജീവജാലങ്ങളോടും കരുണയും ദയയും പുലർത്തുക എന്നതാണ് അഹിംസയുടെ സാരം. മനസ്സുകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും പ്രവൃത്തികൊണ്ടും മറ്റുള്ളവരെ ഉപദ്രവിക്കാതിരിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ സന്ദേശം.
കർമ്മ സിദ്ധാന്തം
മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന ഓരോ പ്രവൃത്തിക്കും അതിന്റേതായ ഫലമുണ്ടെന്ന വിശ്വാസമാണ് കർമ്മ സിദ്ധാന്തം. നല്ല പ്രവൃത്തികൾ നല്ല ഫലവും ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ ദുഃഖക രമായ ഫലവും നൽകുമെന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.
പുനർജന്മം
ആത്മാവ് നശിക്കുന്നതല്ലെന്നും ജനന-മരണ ചക്രത്തിലൂടെ വിവിധ ശരീരങ്ങളിൽ ജന്മമെടുക്കുന്നു വെന്നുമാണ് സനാതന ധർമ്മ ത്തിന്റെ വിശ്വാസം.
മോക്ഷം
ജനനമരണ ചക്രത്തിൽ നിന്ന് ആത്മാവിന് ലഭിക്കുന്ന പരമമായ വിമോചനമാണ് മോക്ഷം. സനാതന ധർമ്മത്തിലെ ആത്മീയസാധ നകളുടെ ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യവും ഇതുതന്നെയാണ്.

3.ദൈവസങ്കൽപ്പം :  പ്രധാനമായും സനാതന ധർമ്മം പരബ്രഹ്മം എന്ന ഏകസത്യത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതേ ദൈവികശക്തിയെ വിഷ്ണു, ശിവൻ, ദേവി, ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ തുടങ്ങിയ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ആരാധിക്കുവാൻ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നു. “ഏകം സത് വിപ്രാ ബഹുധാ വദന്തി” എന്ന വേദവാക്യം സത്യം ഒന്നാണെങ്കിലും ജ്ഞാനികൾ അതിനെ പല നാമങ്ങളിൽ വിളിക്കുന്നു എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.
4.ഗ്രന്ഥങ്ങൾ
സനാതന ധർമ്മത്തിന്റെ ജ്ഞാന നിധികളായി അറിയ പ്പെടുന്ന പ്രധാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഇവയാണ്:
വേദങ്ങൾ
ഉപനിഷത്തുകൾ
ഭഗവദ് ഗീത
രാമായണം
മഹാഭാരതം
പുരാണങ്ങൾ
ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ മനുഷ്യജീവിത ത്തിന്റെ ആത്മീയവും ധാർമ്മിക വുമായ മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങളാണ്.
5.സനാതന ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രസക്തി
ഇന്നത്തെ ആധുനിക ലോകത്തിൽ സാങ്കേതികവിദ്യയും ഭൗതിക സമ്പത്തും വളരുമ്പോഴും മനുഷ്യൻ മാനസിക സമാധാനത്തിനായി തിരയുകയാണ്. സനാതന ധർമ്മം മനുഷ്യനെ പ്രകൃതിയോടും സമൂഹത്തോടും ദൈവത്തോടും ആത്മാവിനോടും യോജിപ്പിക്കുന്ന ജീവിതരീതിയാണ് മുന്നോട്ടു വയ്ക്കുന്നത്. സഹിഷ്ണുത, പരസ്പര ബഹുമാനം, ആത്മനിയന്ത്രണം, കരുണ, സ്നേഹം എന്നിവയെ പ്രോത്സാ ഹിപ്പിക്കുന്ന ഈ ദർശനം ലോക ശാന്തിക്കും മനുഷ്യകുല ത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനും ഇന്നും പ്രസക്ത മാണ്.

സനാതന ധർമ്മം ഒരു മതത്തിന്റെ അതിരുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന ആശയമല്ല. അത് സത്യത്തെയും ധർമ്മത്തെയും ആസ്പദമാക്കിയ ശാശ്വതമായ ജീവിതദർശനമാണ്. മനുഷ്യനെ ആത്മീയ ഉന്നതി യിലേക്കും സാമൂഹിക നന്മയി ലേക്കും നയിക്കുന്ന ഈ മഹത്തായ പാരമ്പര്യം ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ലോകത്തിന് പ്രകാശം പകരുകയാണ്. സത്യം, ധർമ്മം, കരുണ, ആത്മജ്ഞാനം എന്നിവയുടെ പാതയിലൂടെ മനുഷ്യനെ നയിക്കുന്ന ശാശ്വത സന്ദേശമാണ് സനാതന ധർമ്മം.